Cuối cùng, dù trễ hẹn nhưng ngành phần mềm Việt Nam cũng hoàn thành mục tiêu doanh số 500 triệu USD. Khép lại chặng đường thứ nhất của ngành công nghiệp phần mềm non trẻ, lại là lúc những người trong cuộc hướng đến cái đích thứ hai
– "...đến năm 2010, tổng doanh thu từ phần mềm và dịch vụ phần mềm phải đạt 800 triệu USD, trong đó giá trị xuất khẩu đạt ít nhất 40%" (Quyết định 51/ QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp phần mềm Việt Nam đến năm 2010). Từ nay đến 2010 là khoảng thời gian ngắn ngủi cho việc thực hiện hết tất cả những phần việc mà Quyết định 51 đề ra để đến được cái đích doanh thu 800 triệu USD. Tuy nhiên, đã hơn 1 năm trôi qua từ ngày Quyết định 51 được ban hành, ngành phần mềm đã làm được gì? Chính phủ và các cơ quan Nhà nước đã có động thái hỗ trợ như thế nào?
Mục tiêu không quá khó!
Điều đáng nói là, quyết định này không chỉ là ý tưởng “giao chỉ tiêu” mà trong đó còn có những hoạch định cụ thể, chỉ rõ phần công việc cho những tổ chức, cơ quan cụ thể, thậm chí nêu rõ mức kinh phí thực hiện. Trên quan điểm “Nhà nước đặc biệt khuyến khích và tạo mọi điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư và phát triển ngành công nghiệp này trở thành một ngành kinh tế trọng điểm trong nền kinh tế quốc dân”, theo đánh giá của nhiều chuyên gia trong ngành CNTT, mục tiêu doanh thu 800 triệu USD này là phù hợp và nằm trong khả năng của Việt Nam nếu các giải pháp được thực hiện đầy đủ và nghiêm túc. Ông Trương Gia Bình – Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp phần mềm Việt Nam (VINASA) cho rằng: “Nếu thực hiện được đầy đủ và triển khai đồng bộ các biện pháp thì cái đích doanh số 800 triệu USD không phải là lớn”. Vấn đề lại nằm trong chữ “nếu”…
Có thể nói cộng đồng các DN làm phần mềm nói chung đã rất nỗ lực. Bằng chứng là mức tăng trưởng của các doanh nghiệp phần mềm trong những năm qua rất đều rất ấn tượng, góp phần tạo ra sự tăng trưởng vượt bậc của ngành. Đứng đầu là FPT với sự khai phá thị trường Nhật rất thành công và những tín hiệu khả quan tại các thị trường khác như Mỹ, Anh… thông qua các đối tác trung gian. Một số các công ty khác cũng lớn mạnh không ngừng như FCG Việt Nam, TMA Solution, Tinh Vân,… đều đã tạo dựng được tên tuổi trên thị trường quốc tế và có đội ngũ nhân lực tăng hàng trăm người mỗi năm. Các doanh nghiệp này đang triển khai nhiều hợp đồng sản xuất, gia công phần mềm hoặc cung cấp chuyên gia cho các thị trường Nhật, Mỹ và châu Âu, thậm chí VINASA còn có tham vọng trong 10 - 15 năm tới Việt Nam sẽ trở thành trung tâm nhân lực phần mềm của thế giới.
Chương trình vẫn còn trên giấy ?
Tuy nhiên, các biện pháp được đề ra trong Chương trình phát triển công nghiệp phần mềm Việt Nam đến năm 2010 phải được thực hiện không chỉ bởi những người làm phần mềm mà còn phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố khác, đặc biệt là các cơ quan Nhà nước. Một trong những điểm quan trọng được đặt ra trong Chương trình đó là ưu tiên kinh phí để triển khai thực hiện. Quyết định 51 nêu rõ, dành 70 triệu USD cho hoạt động của cả Chương trình, trong đó 30% là vốn ngân sách trung ương, 30% vốn ngân sách địa phương, 40% còn lại là từ doanh nghiệp và các nguồn vốn khác. Điều lo lắng chung của các doanh nghiệp trong ngành là gần 1/3 thời gian để thực hiện Quyết định 51 đã trôi qua, nhưng vẫn chưa thấy chuyển động gì nhiều từ các cơ quan Nhà nước, chưa có dự án hỗ trợ nào được công bố, chưa có một đồng vốn ngân sách nào được giải ngân cho Chương trình. Động thái duy nhất được biết là việc thành lập Viện công nghiệp phần mềm và Nội dung thông tin số trực thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông, nhưng hiện mới bắt đầu xây dựng bộ máy quản lý, chưa có hoạt động gì. Có lẽ đó cũng chính là lý do mà nhiều doanh nghiệp từ chối bình luận về việc mục tiêu 800 triệu USD doanh thu của ngành có thể thực hiện được hay không với lý do “nên trao đổi với các cơ quan đưa ra mục tiêu thì phù hợp hơn là trao đổi với doanh nghiệp”.
Ngày 12/4/2007 Thủ tướng ký Quyết định phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp phần mềm Việt Nam đến năm 2010. Nhưng đến nay dường như chúng ta chưa rời vạch xuất phát được bao xa, khiến không ít người nghi ngờ việc về đích đúng hẹn của ngành phần mềm Việt Nam vào năm 2010. Có lẽ còn sớm để đưa ra các đánh giá nhận định nhưng cũng đã quá thừa thời gian để giật mình cho việc những kế hoạch lại có thể sẽ phá sản hoàn toàn bởi việc đề ra nhưng không thực thi. Cuối cùng, cái đích 800 triệu USD doanh thu có khả thi hay không vẫn còn đầy nghi hoặc!