Ngày 24/11/2011, tại Hà Nội đã diễn ra Ngày CNTT Nhật Bản lần thứ 5 – hoạt động quan trọng nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác doanh nghiệp Việt Nam – Nhật Bản do Hiệp hôi Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) và Câu lạc bộ hợp tác CNTT Việt Nam – Nhật Bản (VJC) tổ chức.

Chương trình gồm 2 hội thảo chính về “Hợp tác CNTT Việt Nam – Nhật Bản hướng tới thị trường Việt Nam” và “Phát triển nguồn nhân lực cho hợp tác lâu dài Việt Nam – Nhật Bản”, các hoạt động giao lưu, gặp gỡ tìm kiếm đối tác giữa các doanh nghiệp 2 nước, chương trình thăm và làm việc với một số doanh nghiệp và trường đại học. Theo Ban tổ chức, năm nay số lượng đại biểu tham gia chương trình nhiều nhất từ trước tới nay với trên 180 đại biểu Việt Nam và Nhật Bản.

Tại Japan ICT Day 2011, VINASA lần đầu tiên công bố “danh mục nghề ngành phần mềm và dịch vụ CNTT” gồm 11 ngạch, 33 phân ngạch và 7 bậc. Đây là một phần của hệ thống xếp bậc nhân sự của ngành phần mềm và dịch vụ CNTT Việt Nam, gọi tắt là VRS do VINASA nghiên cứu xây dựng dựa trên Tiêu chuẩn Kỹ năng Công nghệ thông tin (ITSS) Nhật Bản, và danh mục Chứng chỉ Châu Âu về Nghề nghiệp Tin học (EUCIP).

Một số số liệu hợp tác CNTT Việt – Nhật

Nhật Bản là thị trường truyền thống cho hoạt động gia công xuất khẩu phần mềm của các doanh nghiệp phần mềm Việt Nam. Theo số liệu khảo sát mới đây của VINASA về tình hình và triển vọng hợp tác CNTT với thị trường Nhật Bản, 75% doanh nghiệp phần mềm Việt Nam coi Nhật Bản là thị trường chính hoặc một trong các thị trường chính. Về nội dung hợp tác, 75% doanh nghiệp Việt Nam được khảo sát cung cấp dịch vụ gia công phần mềm, 35% là cho thuê nguồn nhân lực, 30% là hoạt động gia công quy trình nghiệp vụ BPO, hợp tác trong lĩnh vực nội dung số và offshore mới chỉ chiếm có 15%.

Theo ông Nguyễn Đoàn Hùng, Chủ tịch VJC, “Trong gần 10 năm qua, mặc dù vẫn còn tồn đọng nhiểu khó khăn, thị phần gia công phần mềm của Việt nam đối với thị trường Nhật bản đã tăng lên từ 0.4% của năm 2004 lên đến gần 4% vào năm 2009, cơ hội phát triển hợp tác vẫn còn rất nhiều và chưa xứng với tiềm năng so với con số trên 1 tỉ USD công việc đưa ra ngoài Nhật năm 2009”. 

Theo khảo sát của Hiệp hội người dùng tại Nhật Bản, hơn 40% doanh nghiệp nước này sẽ tăng đầu tư vào mảng CNTT với giá trị gần 300 nghìn tỷ Yên và 58,8% các doanh nghiệp dự kiến sẽ tăng cường đầu tư. Mảng gia công phần mềm của Nhật Bản đang ở trong xu thế phát triển mạnh mẽ. Nhận thức được những lợi ích khi đẩy mạnh gia công phần mềm như giảm chi phí sản xuất, nguồn nhân lực công nghệ cao dồi dào, cơ hội phát triển thị trường ra nước ngoài, v.v, 71,1% các doanh nghiệp Nhật Bản đã xuất khẩu gia công phần mềm ra nước ngoài sẽ tiếp tục đẩy mạnh hoạt động này trong tương lai.

Nhân lực CNTT cho hợp tác lâu dài Việt Nam – Nhật Bản

Tính đến hết năm 2010, Việt Nam có khoảng trên 250.000 nhân lực CNTT. Trong đó, Phần cứng là gần 128.000, phần mềm gần 72.000 và Nội dung số gần 51.000. Về đào tạo, cả nước có 277 trường đào tạo với khoảng gần 60.000 sinh viên CNTT được tuyển sinh hàng năm. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được coi là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy quan hệ hợp tác lâu dài giữa doanh nghiệp Việt – Nhật. Khoảng cách về giữa yêu cầu công việc và trình độ của nguồn nhân lực thực tế khá lớn, với những rào cản về ngôn ngữ, ít hiểu biết về môi trường kinh doanh, thiếu các kỹ năng mềm, v.v là những vấn đề của nguồn nhân lực hiện nay.

Ông Nguyễn Xuân Phong, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học FPT, chỉ ra chương trình chất lượng cao, tiến sát chuẩn quốc tế là một “điểm sáng” trong đào tạo CNTT hiện nay. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, tỷ lệ sinh viên chọn ngành CNTT giảm từ trên 10% vào năm 2008 xuống chỉ còn 6,8% vào năm 2011. So sánh tương quan với các ngành kinh tế và quản trị, CNTT chỉ thu hút một phần nhỏ nhân lực.

Còn tại các doanh nghiệp, theo phỏng vấn của VINASA với 21 cán bộ quản lý nhân sự tại 21 doanh nghiệp về tình hình và chất lượng nhân sự, kết quả cho thấy tỉ lệ tuyển dụng thành công tại các doanh nghiệp được phỏng vấn chỉ chiếm từ 5-10% trong đó 95% người được phỏng vấn cho biết doanh nghiệp phải mất thời gian đào tạo thêm cho các nhân sự tuyển dụng mới từ 1 – 3 tháng. Tình trạng nghỉ việc không báo trước là vấn đề lớn, đôi khi có ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của các doanh nghiệp. Trước thực trạng như vậy, tại Japan ICT Day 2011, VINASA cũng đã giới thiệu “Sổ nghề CNTT”, 1 giải pháp đem lại lợi ích cho cả người lao động và người sử dụng lao động, hạn chế tối đa các vấn đề về quản lý nhân sự trong doanh nghiệp.

Ngày CNTT Nhật Bản đã trở thành một ngày hội thực sự đối với quan hệ hữu nghị cũng như hợp tác bền chặt giữa ngành CNTT hai quốc gia, là cơ hội để doanh nghiệp, cá nhân quan tâm tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, hướng tới thúc đẩy hợp tác kinh doanh trong lĩnh vực CNTT giữa Việt Nam - Nhật Bản phát triển.